We spreken Joost Schipper van Life & Mobility, verantwoordelijk voor productontwikkeling en zodoende ook betrokken bij circulariteit, en Emile Kuijpers, die binnen Sunrise fulltime bezig is met circulariteit en verduurzaming.
De circulaire gedachte
‘Kersten heeft in haar rol als depothouder een groot aantal voorzieningen (red. 85% hergebruik) die meer dan één keer worden ingezet’, begint Emile het gesprek. ‘Dat betekent dat je op een zeker moment te maken krijgt met rolstoelframes of onderdelen waarvan de levensduur erop zit, maar er zijn altijd delen van die onderdelen die nog wél bruikbaar zijn. Als fabrikanten kijken wij nu samen met Kersten als depothouder hoe we die een nieuw leven kunnen geven. Denk bijvoorbeeld aan de dragende componenten van een rolstoelrugleuning die nog prima een ronde meekunnen, terwijl de stof van de leuning versleten is. Ook zijn we scherp op onderdelen die een grote impact op het milieu hebben als je ze opnieuw zou moeten produceren. Onnodig grondstoffenverbruik proberen we altijd te voorkomen, daarom ‘redden’ we behoorlijk wat onderdelen uit de afvalstroom.
We zijn nu gestart met het gebruiken van een methodiek, ook wel life-cycle-analyse (LCA) genoemd, waarbij we op product- en onderdeelniveau de milieu-impact gedurende de hele levenscyclus in kaart brengen. Omdat dit op detailniveau gebeurt en de gehele keten in beeld wordt gebracht, weten wij ook de impact van de losse onderdelen. Je ziet hierdoor in één oogopslag wat de impact op het milieu is als je een product of onderdeel terughaalt en vervolgens opnieuw inzet. Daarbij kijken we onder meer naar de CO2-impact, maar ook de schaarste van het betreffende materiaal. Op basis van deze kennis kunnen we onderdelen prioriteren en behoorlijk wat onderdelen uit de afvalstroom ‘redden’ en opnieuw gebruiken. Deze methodiek wordt uiteindelijk vertaald in een soort productpaspoort, geverifieerd door een derde partij en volgens vaste richtlijnen opgesteld, waardoor externe marktpartijen er ook mee kunnen werken.’
Bestaande processen optimaliseren
‘Onze producten zijn zo ontworpen dat ze tot verschillende functionaliteiten en in diverse maatvoeringen te configureren zijn’, vervolgt Joost. ‘De meeste winst zit in de mogelijkheden van remanufacturing, waarbij we bepaalde componenten van onderdelen die zijn afgekeurd, zoals de frame van de rugleuning van een rolstoel waarvan de schaal wél nog goed is, opnieuw inzetten. Na demontage, bij aankomst in het depot en na een eerste keuring door Kersten, reviseren wij het gebruikte onderdeel en brengen we dit na goedkeuring terug in ons productieproces voor een nieuw product. Het zo lang mogelijk in bedrijf houden van onderdelen en producten speelt binnen onze branche al lange tijd, zonder dat daar een milieutechnische reden voor was. Misschien meer een principekwestie, omdat we ons realiseren dat we vaak omgaan met zorggerelateerde budgetten en Kersten als depothouder destijds samen met de zorgkantoren deze weg is ingeslagen. Daardoor hebben we een efficiënte en duurzame infrastructuur neergezet, waar we nu de vruchten van plukken. We kunnen bestaande logistieke processen verder optimaliseren en met elkaar maximale circulariteit realiseren.’
Verduurzamen doe je in de keten
‘Verduurzamen doe je samen, in de hele keten’, vindt Emile. ‘Het feit dat we elkaars concurrenten zijn zit dat totaal niet in de weg. We willen dezelfde taal spreken en vinden elkaar wat betreft methodiek.’ Grappend: ‘Als de circulaire route staat, kunnen we altijd nog concurreren op hoe goed en snel we die route bewandelen.’ ‘Gezamenlijk kijken naar hoe we circulaire processen kunnen verbeteren is de insteek van dit project’, vervolgt Joost. Het is niet een vlak waarop we willen concurreren. Integendeel. Dat zorgt voor een plezierige en open samenwerking.’
Intrinsieke motivatie
De intrinsieke motivatie om te verduurzamen is groot’, gaat Emile verder. ‘We kunnen er niet langer omheen dat het anders moet. Het verminderen van je CO2-uitstoot is belangrijk, maar het voordeel van circulair werken is bijvoorbeeld ook dat je minimaal afhankelijk bent van de supply keten. We hebben elk onderdeel vanuit onze circulaire werkwijze gewoon in huis. En hoeven die bij wijze van spreken alleen nog even af te stoffen.’ Joost herkent zich in de intrinsieke motivatie om het anders te doen. ‘Mijn handen jeuken. Net als die van mijn collega’s. De wetgeving die er nu is focust wat mij betreft wel erg op verbetering in getalswaardes, zoals dalende CO2-uitstoot, en het bewijzen dat je je aan de regels houdt. Dat vind ik eerder een last dan een stip op de horizon. Circulair ondernemen gaat in de kern over andere zaken. Door op een andere manier te produceren gaan we duurzaam om met grondstoffen en produceren we schoner. Vanuit daar realiseer je automatisch die CO2-reductie.
Aandacht voor processen: droge materie of best leuk?
Als je in keten wil verduurzamen, moet er aandacht voor processen zijn. Emile: ‘Veel ERP-systemen zijn nog onvoldoende ingericht op circulaire ketens. Het is puzzelen hoe je IT-systemen voor je kan laten werken, op zo’n manier dat ze efficiency niet in de weg staan. Dat is een uitdaging, maar vooral een hele leuke.’ Joost vindt het cijfermatige een minder onderdeel van circulair werken, maar het op de juiste manier aan laten sluiten van processen spreekt hem daarentegen wel aan. ‘Het vereist creativiteit om een optimale logistieke inrichting neer te zetten. ERP-systemen kunnen niet goed omgaan met producten die al zijn uitgestuurd en dan plotseling weer terugkomen. Ik vind het leuk om na te denken over hoe we dat op kunnen lossen.’
Kop boven het maaiveld uitsteken
‘In de samenwerking met Kersten voel je hun gedrevenheid om dit tot een succes te brengen. Ze gaan geen uitdaging uit de weg. Duurzaamheid gaat voor hen niet alleen over de impact op het milieu, maar ook over de sociale kant. Ze werken heel inclusief en geven iedereen een kans.’ ‘Kersten staat binnen onze organisatie ook zo bekend’, vult Joost Emile aan. ‘Ze zetten ESG-thema’s duidelijk op de kaart en stellen daar concrete doelen aan. Ze zijn niet bang om voorop te lopen. Lovenswaardig en inspirerend. Het feit dat Kersten zijn kop boven het maaiveld uitsteekt en zich sterk maakt voor duurzaamheidsthema’s, heeft er bovendien voor gezorgd dat Emile en ik bij hun aan tafel zijn gaan zitten.’
Hoe nu verder?
‘We staan pas aan het begin van de vergrijzing en de vraag naar hulpmiddelen zal verder en verder groeien. Tegelijkertijd zien we dat bepaalde materialen, zoals elektronische onderdelen, steeds zeldzamer worden. Dat kan stijgende kosten tot gevolg hebben, terwijl we de zorg juist betaalbaar moeten houden. Slim en efficiënt omgaan met je grondstoffen en onderdelen is een belangrijke pijler binnen circulair werken. Mede daarom willen we nog veel meer onderdelen en componenten een nieuw leven geven. Ook zullen we meer stappen zetten om designprocessen van onze producten te verbeteren.’ Joost: ‘Ons productportfolio is groot en er zijn legio kansen om bestaande en goed werkende processen nog een keer door te lopen. Desondanks kijken we graag verder. We schromen niet om het gebruik van andere materialen te onderzoeken die bijvoorbeeld makkelijker vervangbaar zijn. En we nemen bestaande toetsingscriteria kritisch onder de loep. Eerst ging het altijd over productfunctionaliteit en hoe we producten zo goed mogelijk konden laten aansluiten bij de behoefte van de klant. Daarna ging het over de kosten. Nu is de blik meer op de toekomst gericht. Hoe kunnen we duurzamere materialen inzetten zonder in te boeten op kwaliteit? En hoe moet Kersten een bepaald onderdeel van dit product vervangen, en zijn zij daartoe in staat? Het is een mooie uitdaging om antwoorden op deze vragen in de board room te krijgen, en de uitkomst overeind te houden. Zo kunnen de juiste duurzame besluiten worden genomen.’ Emile: ‘Het onderstreept waarom samenwerking in de keten zo belangrijk is. Door het samen te doen, kunnen we echt stappen zetten.’
